17η ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973

Σε λίγες μέρες θα εορταστεί η 37η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Το χρονικό της παλλαϊκής αυτής κατακραυγής κατά του φασιστικού καθεστώτος, ή αλλιώς της χούντας των συνταγματαρχών, σκιαγραφείται πλήρως τόσο μέσα από τα γεγονότα της 14ης, 15ης, 16ης και 17ης Νοεμβρίου, όσο και από τον κοινωνικό αναβρασμό και την ανάγκη για ελεύθερη και δημοκρατική έκφραση που επικρατούσε στη φοιτητική και σπουδάζουσα νεολαία αρκετούς μήνες πριν τα γεγονότα του Νοέμβρη του ’73. Ύστερα από μια σειρά περιοριστικών μέτρων που έλαβε το καθεστώς, στην προσπάθειά του να χειραγωγήσει, να περιορίσει και στο τέλος να αλλοιώσει το φοιτητικό κίνημα και την ενότητα του, οι σπουδαστές πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Αψηφώντας αποφάσεις αναστολής διεξαγωγών ΓΣ και φοιτητικών εκλογών, φοιτητικοί σύλλογοι από όλα τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας οργάνωναν την δράση τους απέναντι στις ανελεύθερες και κατασταλτικές διαθέσεις του καθεστώτος και της «κυβέρνησης» Μαρκεζίνη. Διαδήλωναν το δικαίωμά τους στην ενίσχυση των οικονομικά αδυνάτων (ΨΩΜΙ), το αδιαμφισβήτητο δικαίωμα όλων στη δημόσια δωρεάν εκπαίδευση, χωρίς διαχωρισμούς, φραγμούς και εξωακαδημαϊκές παρεμβάσεις (ΠΑΙΔΕΙΑ) και το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού του φρονήματος, των ιδεών και της σκέψης τους, το υπέρτατο αγαθό χωρίς το οποίο τίποτα δεν είναι κοινωνικά εφικτό (ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ). Η επιμονή της φοιτητικής κοινότητας, η ανυποχώρητες θέσεις που διεκδίκησαν και το θάρρος το οποίο επέδειξαν κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων αυτών, συντάραξαν την κοινωνία στο συντριπτικό της σύνολο, τάσσοντας την με το πλευρό της. Οι κραδασμοί που αισθάνθηκε το καθεστώς ήταν αρκετοί για να οδηγήσουν στα γεγονότα του ’73, δηλαδή τον εγκλεισμό των διαδηλωτών στους χώρους του Πολυτεχνείου, την απειλητική στάση του καθεστώτος αντιτάσσοντας στα δυναμικά συνθήματα, βαρύ οπλισμό, την προειδοποίηση για εκκένωση και τελικά την δολοφονική επίθεση με αποτέλεσμα τον θάνατο και το βαρύ πένθος για την κοινωνία. Η εικόνα του φασιστικού καθεστώτος να δολοφονεί άοπλους πολίτες, όσο τραγική και αν ήταν, έδρασε καταλυτικά στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας, 8 μήνες αργότερα (Ιούλιος 1974).

Ποιο όμως το νόημα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου; Γιατί πρέπει να θυμόμαστε τα γεγονότα και τι πρέπει να διδαχτούμε από αυτά; Αρχικά, αποκωδικοποιώντας τα μηνύματα, τα κίνητρα και τις δράσεις του κινήματος εκείνου, αντιλαμβανόμαστε ότι ΔΕΝ πρόκειται ούτε για ταξική διαμαρτυρία, ούτε για ένα τυπικό μνημόσυνο αλλά ούτε και δεξαμενή ψηφοθηρίας με βάση τους ιδεολογικούς μας προσανατολισμούς. Το κίνημα αυτό αποτελεί την κορυφαία πράξη διαδήλωσης υπέρ της δημοκρατίας υπό όρους κοινωνικής συνεννόησης και λαϊκής ομοψυχίας ΚΑΙ ΟΧΙ κομματικών γραμμών και χρωμάτων. Το νόημα του, ακόμα και ύστερα από 36 χρόνια, παραμένει πάντα επίκαιρο. Η ερμηνεία του συνθήματος ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ αποτελεί ακόμα την βάση όλων των διεκδικήσεων του σημερινού φοιτητικού κινήματος καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές πάνω στις οποίες κινείται. Τα δυστύχημα είναι ότι η συνοχή του φοιτητικού κινήματος με σκοπό την προάσπιση του συλλογικού φοιτητικού συμφέροντος αποτρέπεται εκ των έσω. Δυνάμεις, σχήματα και πολιτικές παρατάξεις, προφασιζόμενοι συγκυρίες και οργανωτικά κολλήματα, σκοπίμως απέτρεψαν την ανασύσταση της ΕΦΕΕ και την διεξαγωγή Πανσπουδαστικού Συνεδρίου φοβούμενοι ότι οι απόψεις τους δεν θα μπορούσαν να επιβληθούν «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ» λόγω πολιτικών συσχετισμών. Έτσι, η επανοργάνωση του φοιτητικού κινήματος ανεβλήθη ενώ κάποιοι άλλοι αποφάσισαν να συγκροτήσουν δικό τους όργανο, διασπώντας το φοιτητικό κίνημα, όπως έπραξαν στο παρελθόν στα συνδικαλιστικά όργανα των εργαζομένων.

Ελπίζουμε, ότι όταν η ώρα έρθει για την ανασύσταση της ΕΦΕΕ και του φοιτητικού κινήματος, δεν θα κινηθούν με γνώμονα το πολιτικό τους συμφέρον αλλά το συμφέρον των φοιτητών που εκπροσωπούν.